Rynek fotowoltaiki w Polsce przechodzi fazę dojrzałości. Instalacje montowane kilkanaście lat temu zaczynają generować coraz większe wolumeny wymian gwarancyjnych, uszkodzeń transportowych oraz demontaży związanych z modernizacją. Od 1 stycznia 2026 roku obowiązują nowe, wyższe wskaźniki odzysku (minimum 80% masy panelu musi trafić do ponownego wykorzystania), co wymusiło na branży stosowanie bardziej zaawansowanych technologii i profesjonalizację procesów recyklingu.
Panele PV jako odpad elektryczny i elektroniczny
Zużyte lub uszkodzone panele fotowoltaiczne są klasyfikowane jako zużyty sprzęt elektryczny i elektroniczny (ZSEE). W praktyce podlegają zasadom dyrektywy WEEE, a w Polsce podstawą prawną jest ustawa o zużytym sprzęcie elektrycznym i elektronicznym.
Dla firm oznacza to konieczność przekazania paneli do podmiotu uprawnionego, z zachowaniem wymagań ewidencyjnych i dokumentacyjnych. Kluczowe aspekty prawne obejmują:
- Baza Danych o Odpadach (BDO). Każda firma (klient biznesowy) musi zgłosić przekazanie paneli przez system BDO. Samowolne wyrzucenie paneli grozi karami od 5 000 zł do nawet 1 000 000 zł.
- Rozszerzona Odpowiedzialność Producenta (ROP). W 2026 roku większość kosztów utylizacji nowych paneli (zakupionych po 1 stycznia 2026) jest już wliczona w cenę produktu. W przypadku starych instalacji koszt ponosi właściciel.
- Punkty Selektywnej Zbiórki Odpadów Komunalnych (PSZOK). Osoby prywatne mogą oddać niewielką liczbę paneli (zazwyczaj do 2-4 sztuk rocznie) do lokalnych PSZOK za darmo, jednak zależy to od regulaminu konkretnej gminy.
Jak przebiega proces recyklingu paneli PV
Typowy moduł PV składa się głównie ze szkła (ok. 70-75% masy), aluminium (ok. 10-15%), tworzyw oraz elementów przewodzących. Współczesny recykling w 2026 roku to nie tylko „mielenie” modułów, ale zaawansowany proces wieloetapowy:
- Demontaż ramy aluminiowej. Aluminiowe ramy są odzyskiwane z praktycznie 100% efektywnością i trafiają bezpośrednio do hut.
- Usunięcie okablowania. Odzysk miedzi z przewodów oraz srebra z puszek przyłączeniowych.
- Separacja szkła. Czyste szkło solarne jest bardzo pożądanym surowcem w budownictwie i przemyśle szklarskim.
- Odzysk ogniw krzemowych. Zaawansowane procesy chemiczne i termiczne pozwalają na odseparowanie krzemu oraz metali szlachetnych (srebra, indu, galu).
- Przetwarzanie warstw funkcjonalnych. W przypadku paneli cienkowarstwowych stosuje się specjalistyczne metody odzysku rzadkich pierwiastków (fizyczne i chemiczne).
Część rynku nadal działa w modelu „PV jako ogólny strumień ZSEE”, ale równolegle rozwijają się dedykowane linie technologiczne, które umożliwiają osiągnięcie wymaganych 80% wskaźników odzysku.
Koszty utylizacji paneli fotowoltaicznych w 2026 roku
Koszt całkowity utylizacji to zwykle suma trzech głównych pozycji: demontaż, transport oraz opłata recyklingowa. Koszty są uzależnione od wagi instalacji, lokalizacji oraz zakresu usługi. Obecne stawki rynkowe kształtują się następująco:
| Składnik kosztu | Cena netto (średnia) | Uwagi |
| Utylizacja (za kg) | 1,50 – 2,50 zł | Zależy od rodzaju paneli (monokrystaliczne vs. cienkowarstwowe) |
| Transport | 2,50 – 3,50 zł/km | Często wliczony w cenę przy dużych instalacjach (pow. 50 kW) |
| Demontaż małej instalacji | 100 – 500 zł/panel | Koszt pracy ekipy + rozbieranie konstrukcji (zależnie od ilości). Przy 10 panelach: ok. 1500 zł netto |
| Dokumentacja BDO | 100 – 200 zł | Opłata za wystawienie Karty Przekazania Odpadu (KPO) |
| Trudniejsze realizacje | 150 – 700 zł/moduł | Instalacje dachowe o utrudnionym dostępie (zależnie od ilości) |
| Utylizacja pojedynczego panela | ok. 50 zł | Panel 20 kg × 2,50 zł/kg (bez demontażu, tylko utylizacja) |
Przykład: Dla standardowej instalacji domowej 5 kW (ok. 12-14 paneli, waga ok. 250 kg):
• Sama utylizacja z transportem: 500 – 850 zł netto
• Demontaż instalacji (10-14 paneli): 1 500 – 2 500 zł netto
• Koszt całkowity: 2 000 – 3 350 zł netto
W wielu przypadkach koszt utylizacji paneli fotowoltaicznych może być bezpłatny ponieważ importerzy i producenci doliczają aktualnie opłaty recyklingowe do sprzedawanego towaru. Może natomiast zostać doliczony koszt transportu lub obsługi zgłoszenia utylizacji modułów PV.
W przypadku utylizacji modułów PV starego typu, zakupionych przed 2016 rokiem, gdy opłaty recyklingowe nie były pobierane, koszty utylizacji ponosi inwestor. Taka sama sytuacja dotyczy recyklingu używanych modułów sprowadzanych z zagranicy, które trafiły na rynek polski z demontażu farm fotowoltaicznych w Niemczech i innych krajów.
Jak wybrać wykonawcę utylizacji – kluczowe kryteria
Dla klienta biznesowego oraz instalatora wybór odpowiedniego podmiotu recyklingowego to kwestia nie tylko ceny, ale przede wszystkim bezpieczeństwa prawnego i operacyjnego. Należy zwrócić uwagę na cztery główne aspekty:
- Uprawnienia i zgodność formalna – firma musi posiadać wpis do rejestru BDO jako zbierający lub przetwarzający odpady. Sprawdź dostępność pełnej dokumentacji: Karty Przekazania Odpadu, certyfikatów recyklingu.
- Logistyka i bezpieczeństwo pakowania – moduły PV wymagają odpowiedniego zabezpieczenia podczas transportu. Profesjonalny wykonawca zapewnia odpowiednie opakowania oraz ubezpieczenie.
- Przejrzysty cennik – unikaj ofert „za darmo” – często ukrywają dodatkowe koszty. Dobry wykonawca jasno określa: koszt demontażu, transport, przetwarzanie oraz ewentualne opłaty administracyjne.
- Potwierdzenie zagospodarowania odpadu – po zakończeniu procesu powinieneś otrzymać dokumentację potwierdzającą, że odpady zostały przetworzone zgodnie z prawem, z pełną ścieżką audytową.
Kluczowi gracze na rynku recyklingu PV w Polsce
W Polsce działa wiele firm obsługujących ZSEE, a część z nich specjalizuje się w recyklingu paneli fotowoltaicznych. Większość dużych operatorów działa ogólnopolsko, ale posiadają główne zakłady przetwarzania w konkretnych województwach. Poniżej przedstawiamy podział regionalny:
Polska Centralna i Zachodnia
- Thornmann Recycling (woj. kujawsko-pomorskie / ogólnopolskie): Jeden z liderów rynku, specjalizujący się w pełnym odzysku aluminium, szkła i krzemu.
- Rawicom (woj. wielkopolskie / łódzkie): Firma oferująca kompleksową usługę – od audytu instalacji po jej fizyczny recykling.
- Lighthief (woj. łódzkie): Innowacyjna firma skupiająca się na badaniu sprawności paneli przed utylizacją (re-use) oraz profesjonalnym recyklingu uszkodzonych modułów.
Polska Południowa (Zagłębie recyklingu)
- 2loop Tech (woj. małopolskie / śląskie): Firma współpracująca z Akademią Górniczo-Hutniczą w Krakowie. Dysponują jedną z najnowocześniejszych linii do odzysku surowców rzadkich z paneli PV.
- Elemental Holding / MB Recycling (woj. świętokrzyskie / śląskie): Gigant w branży elektroodpadów. Posiadają sieć punktów odbioru w całej Polsce i potężne moce przerobowe.
Polska Północna i Wschodnia
- Senda (woj. mazowieckie / podlaskie): Specjalizują się w obsłudze dużych farm fotowoltaicznych, oferując mobilne punkty odbioru odpadów wielkogabarytowych.
- Stena Recycling (cała Polska): Szwedzka firma z licznymi oddziałami (m.in. Gdańsk, Warszawa, Lublin), oferująca zaawansowaną logistykę dla klientów biznesowych.
Praktyczne wskazówki dla firm i instalatorów
- Repowering i re-use: Jeśli planowana jest modernizacja instalacji (tzw. repowering), warto skontaktować się z firmami takimi jak Lighthief lub 2loop Tech. Często odkupują one panele, które są jeszcze sprawne (np. mają 80% wydajności), aby wykorzystać je w projektach charytatywnych lub mniejszych instalacjach off-grid. To może znacznie obniżyć koszty całej operacji.
- Negocjacje przy dużych wolumenach: Przy większych projektach (farmy fotowoltaiczne, instalacje komercyjne) warto negocjować cenę globalną za cały projekt, a nie stawki jednostkowe.
- Planowanie z wyprzedzeniem: Jeśli wiesz, że zbliża się koniec żywotności instalacji lub planowana jest wymiana, zacznij rozmowy z firmami recyklingowymi z wyprzedzeniem 3-6 miesięcy. Pozwoli to na lepsze warunki cenowe i logistyczne.
- Dokumentacja i archiwizacja: Zawsze przechowuj komplet dokumentów: umowę z firmą recyklingową, KPO z systemu BDO oraz potwierdzenia przetworzenia odpadów. To twoja ochrona w razie kontroli.
- Lokalni gracze vs. duże sieci: Duzi operatorzy (Stena, Elemental) mają przewagę w logistyce i cenach hurtowych. Lokalni gracze często wygrywają szybkością reakcji i elastycznością w mniejszych projektach.
Recykling paneli fotowoltaicznych w Polsce przestał być niszowym tematem – to dziś pełnoprawny element gospodarki o obiegu zamkniętym. Nowe przepisy i rosnące wolumeny odpadów wymuszają na branży profesjonalizację i stosowanie zaawansowanych technologii. Kluczem do sukcesu jest wybór odpowiedniego partnera recyklingowego, który łączy konkurencyjne ceny z pełną zgodnością prawną i transparentną dokumentacją.
Dla firm i instalatorów istotne jest również myślenie długoterminowe – już na etapie projektowania i montażu instalacji warto uwzględnić koszty przyszłej utylizacji oraz możliwości wtórnego wykorzystania modułów (re-use). Dzięki temu fotowoltaika staje się nie tylko ekologicznym źródłem energii, ale też przykładem prawdziwej gospodarki cyrkulacyjnej.
Poniżej przykładowa linia do recyklingu paneli fotowoltaicznych